Groentebouillon zonder blokjes

De laatste tijd valt mij op dat groentebouillonblokjes heel bepalend zijn en dat ik ze niet zo fijn van smaak vind. Ik dacht er al langer over na om zelf groentebouillon te trekken.  Omdat ik nu carnavalsvakantie heb en alle tijd, besloot ik om eens een eigen groentebouillon te trekken. Je moet er namelijk wel wat tijd voor vrij maken, zoals met alle zelfgemaakte producten. Het is altijd meer werk en kost meer tijd dan je denkt. Maar, ik vind het leuk om zo te werken en te experimenteren. En, de smaak is altijd beter dan van de gekochte producten!

Als basis gebruik ik knolselderij, prei, wortel, ui, bleekselderij, gedroogde paddenstoelen en peterselie.

De ui doe ik er ongeschild bij (natuurlijk wel even flink gewassen). De bouillon krijgt door de uienschillen een mooie goudbruine kleur.
Vroeger spon ik wol met een spinnewiel en verfde ik de strengen wol met uienschillen. De strengen werden dan diepgeel. Gewoon geverfd met natuurlijk materiaal en dan zo’n prachtige kleur. Datzelfde gebeurt dus ook als de schillen meegekookt worden in de soep.

Ik start met het even bakken van de groenten. Hierdoor verdiept de smaak van de bouillon zich.

Dan doe ik er de peterselie bij. Hiervoor kunnen heel goed de steeltjes van de peterselie gebruikt worden (die in normaal weggooi).

Ook doe ik er nog een handjevol gedroogde paddenstoelen bij. Dit komt de smaakt ten goede.

Dan voeg ik zout en water toe en breng het geheel aan de kook.  Ik laat dit ongeveer  1 uur tot 1 1/2 uur trekken op een laag vuur.
Vervolgens wordt de soep gezeefd.

De afgekoelde groentebouillon

Een deel van deze soep heb ik gebruikt als basis voor een uiensoep. De rest is geweckt in halve literpotjes. Deze kan als prima basis dienen voor bijvoorbeeld een risotto of een soep.

Verwarmde groentebouillon

Recept voor 1 liter groentebouillon

Ingrediënten
- 1 eetlepel olijfolie en ongeveer 25 gram bakboter
-  1 grote ongeschilde ui in grove stukken
- 4 teentjes knoflook met schil
- 1 gewassen prei in stukken
- 3 stengels bleekselderij in stukken (met loof en al)
- 5 worteltjes in stukken
- 1/4 knolselderij, goed gewassen, wortelstronk verwijderd
- een paar gedroogde paddenstoelen
- een bosje peterselie of de steeltjes ervan
- 2 takjes tijm
- 2 laurierblaadjes
- wat gekneusde peperkorrels (naar smaak)
( je kunt variëren met de groenten. Vaak zit er nog van alles in de groentelade dat je prima kunt gebruiken als basis voor de bouillon)
- kleine theelepel zout
- 1 1/2 liter koud water

Werkwijze
- verwarm olijfolie en boter in een pan en voeg ui, knoflook en prei toe. Laat dit 5 minuten fruiten op laag vuur
- Doe alle overige ingrediënten erbij en bak deze even mee
- Laat dit alles 10 minuten smoren met de deksel op de pan
- Voeg vervolgens het koude water toe, breng alles aan de kook en laat dit 1 a 11/2 uur trekken op laag vuur
- Zeef de bouillon in een fijne zeef of doe dit met een vergiet met een kaasdoek erin

Wecken
Weck de warme bouillon in warm water in de weckketel op 100 graden gedurende 90 minuten (en niet gedurende een half uur, wat ik eerder heb vermeld. De potten waren helaas na 2 weken open. Ik kon de bouillon weggooien) 

Halve literspotjes gevuld met groentebouillon

Tip

In het geweldige boek ‘ Kookbijbel’ van Niki Segnit, geeft zij aan dat een snelle groentebouillon gemaakt kan worden van 2 uien, 2 wortels. 2 stengels bleekselderij, 12 peperkorrels en een klein bosje peterselie per liter koud water. Breng dit alles aan de kook en houd het 10 minuten tegen de kook aan. Laat de bouillon dan 5 minuten staan en zeef hem. Dan heb je een bouillon met een licht, fris aroma. Doe voor een rijke, bruine groentebouillon hetzelfde, maar bak dan de groente eerst in olie of water licht goudbruin en houd deze vervolgens 1 uur in water tegen de kook aan.

Nog een tip
Hoe kleiner de groenten gesneden worden, hoe meer smaak ze kunnen afgeven.

Kikkererwten: vol voedingsstoffen en eenvoudig te bereiden!

Nieuw inzicht:

Op mijn blogbericht van 21 november 2025 is te lezen, hoe ik de kikkererwten veel eenvoudiger weck dan hieronder beschreven:  nieuw inzicht om kikkererwten eenvoudiger te wecken

Een tijdje terug, heb ik voor het eerst kikkererwten geweckt. Dat is goed bevallen. De smaak is veel beter dan de gekochte kikkererwten in een potje of blik. En om elke keer, als ik hummus maak, eerst de kikkererwten een nacht te laten weken en dan te koken, is mij teveel werk. Een potje zelf geweckte kikkererwten, is snel gepakt.

Wat informatie over kikkererwten
Kikkererwten zijn smaakvolle en gezonde peulvruchten. Ze worden het meest gebruikt in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en India. Dit gebeurt gekookt of geroosterd. In salades, tot puree verwerkt in humus of vermalen tot meel om plat brood mee te maken.

Kikkererwten groeien aan lage struiken en zitten in peulen, meestal slechts met twee of drie stuks tegelijk. De plant groeit het beste in droge tropische of subtropische klimaten. De plant kan ook in ons klimaat worden gekweekt, maar levert dan nauwelijks iets op.

In peulvruchten zitten veel goede voedingsstoffen, maar kikkererwten springen eruit qua voedingsstoffen. Ze zijn hierdoor geliefd bij vegetariërs. Er zitten veel koolhydraten in, waardoor het caloriebommetjes zijn. Toch schijn je er niet dik van te worden (?).
Kikkererwtenmeel wordt veel gebruikt in de Indiase keuken. Ook bij ons raakt het steeds bekender. Het feit dat dit meel glutenvrij is, draagt bij aan de populariteit in ons land.

Kikkererwten zijn tegenwoordig overal te koop. Als je haast hebt, kun je ze voorgegaard in pot, blik of zak kopen. Heb je de tijd, koop dan gedroogde kikkererwten. Hiermee krijg je de beste smaak en de beste textuur, zonder allerlei kunstmatige toevoegingen.

Het gebruik van gedroogde kikkererwten
De kikkererwten dienen altijd 8 tot 12 uur lang geweekt te worden in koud water. Zet ze daarvoor in een ruime hoeveelheid koud water. Je zult dan zien dat de kikkererwten dikker worden, doordat ze water absorberen.

kikkererwten aan het begin van het weekproces

kikkererwten aan het eind van het weekproces

Vervolgens worden de kikkererwten goed gespoeld en in een ruime hoeveelheid koud water aan de kook gebracht.

Hoe lang ze moeten koken, hangt af van waar je de kikkererwten voor wilt gebruiken en hoe oud ze zijn.
Bij een kooktijd van 45 tot 60 minuten hebben ze, over het algemeen, nog een bite. Als je de kikkererwten voor hummus wilt gebruiken, dienen ze langer gekookt te worden (2 tot 3 uur, afhankelijk van hoe oud de kikkererwten zijn).
Mijn ervaring is dat als de kikkererwten geweckt zijn, ze meteen geschikt zijn voor de verwerking tot hummus. Ze hebben dan ook in de weckpan gekookt, waardoor ze zachter zijn geworden. Ze zijn dan makkelijk fijn te malen. Gebruik je ze in andere gerechten, blijven ze mooi heel.

Al dan niet toevoegen van bakpoeder
In diverse recepten wordt aangegeven dat bakpoeder moet worden toegevoegd tijdens het weekproces en tijdens het koken (bv in het boek 'Souq' van Nadia Zerouali en Merijn Tol). Waarom bakpoeder moet worden toegevoegd, wordt helaas niet vermeld.

 In andere recepten lees ik niets over deze toevoeging. Na het nodige speurwerk, heb ik gevonden dat de toevoeging van bakpoeder zou helpen om de peulvruchten beter te verteren. De eerste keer dat ik de kikkererwten heb voorgekookt en geweckt heb ik geen bakpoeder toegevoegd en hier geen effect van bemerkt.
Ook nu voeg ik weer geen bakpoeder toe. Dit, omdat ik in de boeken van Claudia Roden lees dat zij alleen water gebruikt tijdens het weken en voorkoken van de kikkererwten en geen bakpoeder!

Mocht je bakpoeder willen gebruiken dan is de verhouding, bij 250 gram gedroogde kikkererwten, als volgt: zowel bij het weken, als bij het voorkoken, wordt een halve theelepel bakpoeder aan het water toegevoegd.

Het laatste weetje over kookwater van kikkererwten: aquafaba
In een programma van Yvette van Boven had ik al een keer gehoord van het wonder dat je van het kookwater van kikkererwten meringue oftewel schuim kunt maken.
In het boek 'Dosa bakt vegan' van Dosia Brewer, wordt hieraan een stukje gewijd. Het is de moeite waard om dit stuk over de toepassing van aquafaba te lezen.

Aquafaba is een chique naam voor het kookwater van kikkererwten. De werking is pas een paar jaar geleden ontdekt. Bij het koken komt er eiwit en zetmeel van de kikkererwten in het kookwater terecht. Dit kookwater kan veelal gebruikt worden als het wit van een kippenei. Zo kun je het ook luchtig kloppen om er schuimpjes of meringue van te maken.
Als je het vocht uit een blikje of potje gebruikt, zit hier al zout bij. Let hierop!
Ik heb het zelf nog nooit geprobeerd, maar ga dit zeker doen.

Wecken van kikkererwten

De kikkererwten worden een nacht (8 tot 12 uur) geweekt in een grote kom met ruim water, waarna ze schoongespoeld worden.
Vervolgens worden ze, met schoon water, 50 minuten gekookt. Giet er zoveel water bij dat de erwten ongeveer 10 cm onderstaan. Schuim het kookwater af.  Gooi het kookwater niet weg, maar gebruik dit om de weckpotjes aan te vullen!
Doe de kikkererwten  dan in een weckpot, waarbij de weckpot niet helemaal vol gedaan wordt met kikkererwten maar wel met het kookwater. Dit moet zo, omdat de kikkererwten tijdens het wecken nog vocht opnemen.
De potjes met kikkererwten worden gedurende 120 minuten op 100 graden geweckt.
Van 900 gram gedroogde kikkererwten, kreeg ik 8 halve liter-potjes.

Mogelijkheid tot invriezen
Mocht je de kikkererwten niet willen wecken, schijn je de voorgekookte kikkererwten prima te kunnen invriezen. Hierna zijn ze nog 3 tot 6 maanden houdbaar.

En tot slot nog een paar foto's van de Ooij bij Nijmegen bij hoog water. Inmiddels is de hoogste waterstand alweer bereikt.

Zoek de ooievaars

Bevroren eiwit wordt meringue

In de diepvries lag nog een bak met bevroren eiwit. Deze had ik over van het maken van de stoere advocaat. Het recept en de werkwijze hiervan, vind je hier: recept stoere advocaat
Omdat ik voor de stoere advocaat geen eiwit gebruik, maar alleen eidooiers, houd ik heel veel eiwit over. Teveel om dan meteen te verwerken. Ik had gelezen dat je eiwit kunt invriezen en daarna kunt verwerken. Dus dat heb ik gedaan.
Direct na de kerst had ik veel eters in huis, maar liefst 18. De dag na kerst is namelijk de verjaardag van mijn man en dan komen de nodige mensen ons eten. Een grote schaal Eton mess met daarbij roomijs met warme amarena-kersen is dan snel gemaakt. Het recept van de amareno-kersen is hier te vinden: recept amarena-kersen

Een gezellige bende!

Het kloppen van (ontdooide) eiwitten
Voor het eerst gebruikte ik bevroren eiwitten en liet deze in de koelkast ontdooien. Voordat ik de eiwitten invroor, heb ik de eiwitten gewogen. 1 Eiwit weegt gemiddeld 30 gram.
Ik gebruikte 10 eiwitten oftewel ongeveer 300 gram.
Deze klopte ik met de keukenmachine op de hoogste stand zeer stijf. Zo stijf dat ik de bak op de kop kan houden: de 'op-de-kop-proef'.

Vervolgens sla ik er maizena doorheen, de witte wijnazijn (in mijn geval perenazijn. Moet ook kunnen, dacht ik) en, in 3 delen, de suiker.
De stijfgeslagen massa wordt dan qua structuur wat stroperig. Dit is normaal, niet schrikken dus.
Aanvankelijk was het mijn bedoeling om er een schuimtaart van te maken. Om dit te bereiken, maakte ik - met behulp van een bord een ronde vorm van bakpapier.

Hierop verspreidde ik de eiwitmassa. Ik had zoveel over, dat ik ernaast nog een rechthoekige vorm maakte.

Tip: door toeval, kwam ik erachter, dat de eiwitmassa zich beter laat vormen als ze minimaal een half uur in de koelkast heeft gestaan.
En dit is het resultaat:

Recept en werkwijze voor meringue (schuim) voor 1 taartvorm

Ingrediënten
- 5 eiwitten
- 2 theelepels maizena
- 1 theelepel witte wijnazijn
- 200 gram suiker
- 1 zakje vanillesuiker
- bakpapier

Werkwijze
- verwarm de oven voor op 180 graden
- knip een cirkel van ongeveer 20 cm uit bakpapier (met behulp van een bord)
- klop de eiwitten zeer stijf en doe de  ‘op-de-kop-proef’
- sla de maizena er, met een houten lepel, doorheen
- sla, in 3 delen de suiker, vanillesuiker en de azijn er doorheen
- bedek, met behulp van een lepel, de ronde bakpapier-vorm en vorm een opstaande rand (als je er een taartvorm van wilt maken)
- zet de eiwitmassa in de oven de draai deze meteen terug naar 150 graden
- draai de oven na een kwartier terug naar 125 graden
- na (in het totaal) 1 uur en 15 minuten de oven uitzetten en de eiwitvorm laten afkoelen in de oven.

Dit kan van te voren worden klaargemaakt en dient dan in een luchtdichte plastic zak bewaard te worden!

In plaats van een pavlova ( een schuimtaart met slagroom en verse vruchten. Ziet er trouwens prachtig uit, als je hem maakt. Helaas heb ik daar geen foto’s van), maakte ik Eton mess. Ook van de Eton mess ben ik helaas vergeten foto’s te maken.

Recept en werkwijze voor Eton mess

Ingrediënten
- zelfgemaakt schuim van 5 eiwitten of een zak schuimkransjes uit de supermarkt
- 250 ml slagroom
- 2 pakjes vanille suiker
- ongeveer 250 gram ontdooid rood diepvriesfruit

Werkwijze
- verbrokkel het schuim
- sla de slagroom met de vanillesuiker stijf
- schep schuim, slagroom en fruit voorzichtig door elkaar. Zorg ervoor dat het wat grof blijft
- schep de mousse in mooie glazen.

Een simpel toetje, vooral als je er kant en klaar schuim bij gebruikt en heel lekker en feestelijk. Voor de sier kun je op elk glas nog een blaadje munt leggen. Geeft weer net meer look!

Vele handen maken licht werk!

Etentje met oude oom en tante en familie
Ook dit jaar kwamen mijn oude oom en tante en hun familie bij ons eten. Mijn man had hazenpeper gemaakt van een hele haas (die wel helemaal door de poelier was schoongemaakt).
 Omdat ik het druk had, heb ik weer Eton mess gemaakt. Deze keer van een zak kerstschuimpjes uit de supermarkt. Dat ging net zo goed als met het zelfgemaakte schuim. Dus, als je weinig tijd hebt, is dit het ideale toetje om feestelijk mee voor de dag te komen, vergezeld met roomijs en bv. amarena-kersen.

De gedekte tafel

En tot slot nog een paar foto’s van Maastricht in kerstsfeer.

Een kersthertje als kaaskoekje

Vorig jaar heb ik een keer kaaskoekjes gemaakt voor bij de borrel. Ik deed dat toen met een halve maan-vormpje. Deze kaaskoekjes waren erg goed van smaak. Dus voor herhaling vatbaar!
Het leek mij een leuk idee om een keer een kerstachtig kaaskoekje te maken. In een bakwinkel vond ik een uitsteekvormpje van een hert.
Aan de hand van het recept van de kaaskoekjes, ben ik aan de gang gegaan.

Dit deeg heeft een half uur in de koelkast gelegen en is met een deegroller tot een plak van een halve centimeter gerold

Met het steekvormpje worden de hertjes uitgestoken.  Zorg dat je helemaal doorsteekt, anders blijft het hertje aan het andere deeg plakken.

Van de restanten deeg, maak ik weer een bol die ik 10 minuutjes in de koelkast leg. Dit maakt het gemakkelijker om het deeg te verwerken, omdat het dan niet plakt.

Vervolgens bestrijk ik de hertjes met geklutst ei en doe er nog wat geraspte parmesaanse kaas en geroosterde sesamzaadjes op.

Dit gaat de oven in. De hertjes rijzen en wat en krijgen een bruine gloed. Dit ziet er erg leuk uit.

Ik laat ze op een rooster afkoelen.

Deze hertjes zijn leuk om bij een kerstborrel te presenteren. Ik gebruik ze eerste kerstdag als begeleider bij een pompoensoep.
Bewaren kun je ze het beste in een blik. Dan blijven ze bros.


Recept voor kerstkaashertjes, ongeveer 70. 

Ingrediënten
- 200 gram bloem
- 200 gram boter
- 200 gram geraspte oude kaas
- 2 theelepels peper
- 4 eetlepels water
- beetje zout
- 1 geklutst ei
- 6 eetlepels maanzaad en /of sesamzaad
- naar wens: geraspte Parmezaanse kaas

Werkwijze
- kneed bloem, boter, kaas, peper, water en zout goed door elkaar. Dit kan met de hand of met de keukenmachine. Er ontstaat een plakkerig deeg. Maak er een bol van
- laat dit een half uur in de koelkast, gewikkeld in plasticfolie, liggen
- verwarm ondertussen de oven voor op 180 graden
- doe de zaadjes in een diep bord
- bestrooi het aanrecht met wat bloem en rol het deeg uit tot een plak van een halve centimeter dik
- druk met het koekvormpje figuurtjes uit het deeg. Maak van het deeg dat over is, weer een plak en haal hier ook weer figuurtjes uit
- wentel deze figuurtjes door de zaadjes
- eventueel kan er nog geraspte Parmezaanse kaas op worden gestrooid
- bestrijk de figuurtjes met het losgeklopt ei
- leg ze op een bakplaat bekleed met bakpapier
- laat ze gedurende 15 minuten bakken in de oven
Let op: laat ze niet te donker worden, dan smaken ze bitter!

Vegetarische sauzijcenbroodjes of gehaktbroodjes

Vorig jaar maakte ik de saucijzenbroodjes van de moeder van Yvette van Boven. Zie hiervoor de volgende blog: worstenbroodjes.

Ik vind het trouwens meer gehaktbroodjes. Ze zijn, in ieder geval, erg lekker. Dit jaar maakte ik ze ook weer voor in de kerstvakantie. Gemakkelijk om klaar te hebben liggen. Zo aten wij de broodjes gisteren met een salade, terwijl we op Netflix naar ‘ the crown’ keken. Heerlijk, niks hoeft......

Ik ben er vorig jaar niet aan toegekomen om een vegetarische variant uit te proberen. Dat is dit jaar wel gelukt.  Ik vind deze nog lekkerder, dan de vleesvariant. Maar dit is persoonlijk. 

In plaats van vleesgehakt, gebruikte ik vegetarisch gehakt. Dit is overal verkrijgbaar. Ik kocht het in een supermarkt in Duitsland.

In deze broodjes zitten verrassende kruiden zoals kaneel en speculaaskruiden. 

Als bladerdeeg gebruikte ik deze keer rollen bladerdeeg.

Ik legde 2 rollen gehakt op het bladerdeeg en sneed de bladerdeegrollen doormidden. Vervolgens rolde ik het bladerdeeg dicht en drukte dit dicht

Hierna sneed ik de rollen in stukken en besmeerde deze stukken met losgeklopt ei. Hierop strooide ik geroosterd sesamzaad.

Vervolgens gingen de broodjes in de oven.

En liet ik ze afkoelen op een rooster. Klaar!

Recept voor een flinke schaal vegetarische gehaktbroodjes

Ingrediënten

Vulling:

- 600 gram vegetarisch gehakt

- 1 ei

- 2 eetlepels ketchup

- 50 ml ketjap

- 1 theelepel worcestershiresaus

- 1 theelepel kaneel

- 2 theelepels speculaaskruiden

- flinke snuf nootmuskaat

- 2 eetlepels (scherpe) mosterd

- paneermeel

- 2 eetlepels geroosterde sesamzaadjes (deze kun je zelf maken, door de sesamzaadjes in een droge koekenpan te roosteren. Blijf er bij staan, ze zijn zo verbrand!)

- scheutje tabasco

- zout

Eromheen:

- 2 rollen bladerdeeg (ik gebruikte de goedkope variant, je kunt echter ook voor de roombotervariant kiezen)

- 1 geklust ei

Werkwijze

- verwarm de oven voor op 200 graden

- vet een bakplaat in en leg er bakpapier op

- kneed alle ingrediënten door elkaar. Voeg paneermeel toe tot de vulling een mooi geheel is (ongeveer een handvol)

- Rol het bladerdeeg uit.  (Zorg ervoor dat dit net uit de koelkast is en koud is. Is dit niet het geval, wordt het plakkerig en kun je er niet meer goed mee werken)

- maak 2 rollen gehakt per keer en leg dit op het bladerdeeg. Zie de foto. Snijd het bladerdeeg dwars door. Rol het bladerdeeg om het gehakt heen. Druk het bladerdeeg bij de randen goed aan. Maak vervolgens de volgende portie

- Snijd de rollen in mooie stukken. Strijk deze in met het losgeklopte ei en strooi er de geroosterde sesamzaadjes overheen

- Bak de gehaktbroodjes gedurende 20 minuten in de voorverwarmde oven op 200 graden

- Laat ze afkoelen op een rooster

Lekker met chilisaus!